adigehaber
  Soçi’de Toplanan ‘Rusya’daki Yerli Halklar Arası Forum'da Adıgeler Yoktu
 

Soçi’de Toplanan ‘Rusya’daki Yerli Halklar Arası Forum'da Adıgeler Yoktu

3.09.2011

  Geçtiğimiz günlerde,Soçi’de ‘Rusya Yerli Halkları Günü’ kutlandı.Ancak,bu halklar arasında  Krasnodar Kray’ın –ve de Soçi’inin- yerli halkı olan Adıgeler –Şapsığlar- yoktu.Herhalde Adıgeler için  bir yer kalmamış olmalıydı.

 ‘Yedinci Rusya Yerli Halkları  Forumu’ için Soçi’de hazırlıklar sürüyor.Düzenleyicilere  göre,Forum,2014 Soçi Kış Olimpiyadında önemli görevler üstlenecek.Forum’un amacı güzel: “…Olimpiyat bayrağı altında insanlarımız,yerli halklarımız ilginç gösteriler sunacaklar.Bu halklar,geleneksel ve  kültürel yaşamları farklı olan,ama Rusya’nın etnik haritasının büyüklüğünü ve zenginliğini  gözler önüne serecek olan ilginç topluluklardan”.Ancak bu muhteşem haritada bir eksiklik,bir boşluk var.Kendi toprağında yaşayan,kendi   toprağında üç yıl boyunca sürecek olan ve Kış Olimpiyatlarını tanıtacak olan  o haritada,o yerin,o toprakların  asıl sahibi ve  yerli halkı (-aborijini-) olan Adıgelere yer verilmemiş.Soçi halkı ve  konuklar,Rusya’nın Kuzey,Sibirya ve Uzak Doğu yörelerinde yaşayan    15 topluluktan kişilerin çağrıldığına tanık oldular.Aslında Rusya'daki yerli toplulukların sayısı çok daha fazla (-100 üzeri-).Ancak  bu 15 ‘Rusya yerlisi topluluk’  içinde Soçi’nin  yerli topluluğundan (-Adıge-Şapsığlardan-) tek  kişi  yoktu.Böylesine büyük ve önemli bir kutlamaya  Adıgelerin  çağırılmaları unutulmuş olmalıydı…

 Yöre yerlileri (-Adıgeler-) olarak böylesine uygunsuz bir davranışla  ilk kez karşılaşıyor değiliz.Sözgelişi,Krasnodar Kray’da yürürlükte olan Tüzüğe (Устав)  göre,Adıgelerin,Krasnodar Kray’da  toprağın yerlisi olarak özel bir  ulusal statüleri var.Sözkonusu  statü federal merkez tarafından da   tanınmış olan bir statüdür.Ama yöresel (Kray kaynaklı) engeller var.Yıllardan beri,bize verilmiş olan bu hakkı  kimse   dikkate almıyor,(-uygulamaya koymuyor-). Bilmeyen biri,bizleri,Adıgeleri,bu topraklarda  hiç yaşamamış  ve şimdilerde de yaşamayan birileri sanır.Çok sayıda başka örnek de  sunabilirim.Bu yakınlarda bir okuyucumuz elektronik posta yoluyla gazetemiz “Şapsığ”a (Шапсугия) bir resim gönderdi.Resmin üzerinde termal tesislerde ve kaplıcalarda taşınan bir kadın çantası (Iалъмэкъ) resmi de bulunuyor.Buna benzeyen çantaları bu yaz aylarında Soçi,Tuapse,Gelencik ve diğer yerlerdeki dükkânlardan satın almak olanaklıydı.Sözünü ettiğimiz çantada Krasnodar Kray’ın şematik bir haritası da var.İlk bakışta harita,sıradan bir haritaymış izlenimini veriyor,ama alıcı gözle baktığınızda durum değişiyor!Bugün bizim Pşıze şotlır (Пшызэ шъолъыр),Rusların da Kuban dediği yöre,haritada,bir denizden ikinci bir denize doğru uzanan bir “devlet” imiş gibi  gösteriliyor.Ancak çantayı hazırlayanlar bir şeyi ‘unutmuş’ olmalılar:Adıge Cumhuriyeti haritada yok ‘.Haritada yok ama,gerçekte  Adıge Cumhuriyeti Krasnodar Kray’ın tam ortasında.Anlaşılan Adıgey için, yokmuş havası verilmeye çalışılmış krayın çanta hazırlayıcıları tarafından.

 Birkaç yıl önce, “Kuban’ın Zayıflatılarak Eritilmesi” (Маразм по-кубан­ски) adlı makalemi hazırlarken adeta  canımdan bezmiş gibi bir duruma düşmüş,içimden Kuban il  yönetimi elemanlarınca hazırlanmış olan hiçbir ders kitabına el sürmemeye karar vermiştim.Çünkü o  ders kitaplarında iyi ve yararlı   olan hiçbir şey yoktu.Çocuk yuvalarından üniversitelere ve halk kütüphanelerine değin,çocukların önüne konan  ders kitaplarında bizim açımızdan,-Adıgeler açısından- işe yaracak  bir bilgi kırıntısını bile bulamıyordum.Bu nedenle köyümüzdeki okulda okuyan çocuklarımı,hâlâ, o tür yanlı (sübjektif) ders kitaplarından korumaya çalışıyorum.

 Mesleğim gereği,istemesem de,çocuklarımıza okutulan ders kitaplarına dikkat etmem gerekiyor.Bu kitaplar arasında çocukların karşılaştığı en mide bulandırıcı olanı,Krasnodar “tarihçilerinin” ilkokul sınıfları için yazdıkları “Kuban Tarihine Giriş” (Введение в историю Кубани) (ОИПЦ Перспективы образования, Краснодар, 2005 год) adlı ders kitabıdır.Krasnodar Kray’da onbinlerce kız ve oğlan çocuğunun okuduğu bu ders kitabının üzerinde de krayın (ilin) şematik bir haritası var.Ayrıca herşeye ilgi duyan,zeki  bir çocuk resmi de konmuş.Krasnodar Kray sınırlarında ulusal giysileri içinde Grek ve İskitleri, kılıç ve tüfeğini kuşanmış bir Kazak’ı da görebiliyoruz.Adıge savaşçısı da kuşanmış ve silahlı.Dağlı (-Adıge-) kadını ise omuzunda su güğümü taşıyor.Ancak,Adıge savaşçısı ile Dağlı kadınının resimleri çirkin (alelade)  çizilmiş ve bir kenara iğreti iliştirilmiş.Kazak kadını ile İskit kadını da gerçeğe uygun düşecek bir biçimde çizilmemiş ve yerleştirilmemiş…

 Kitabın bitiş yerine ilginç ve  resimli bir bulmaca konacak yerde,bir Kazak evinin resmi konmuş,“Evin içi dağınık,ortalık karışık,-deniyor ve yapılması gereken şey çocuğa söyleniyor.-Evdeki    fazlalıkları,gereksiz olanları bulmasında ev sahibine yardımcı olunuz”.

 Çocuklardan  aklı başında olanlar,ressamın çizdiği resimlerdeki  geçmiş dönemlere ilişkin olan görüntüleri,örneğin kılıç ve zırh gibi fazlalıkları bulabiliyorlar.Adıge giysileri içinde divanda uzanmış  yatan  Kazak resmi ise gerçeği yansıtmıyor.Sözü edilen dönemde Adıge giysilerini sadece Çerkesler giyiyor,Kazaklarsa giymiyorlardı…

 Nıbe Anzor

Şapsığ gazetesi muhabiri

Adıge maq,31 Ağustos 2011

Çeviri:Hapi Cevdet Yıldız

 Not:Tire içindekiler çevirmene aittir.-hcy

 
  Bugün 2 ziyaretçi (15 klik) kişi burdaydı!  
 
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=